Niemcy z bliska: dla kogo polski pomnik? ratunek dla Timmy'ego. COSMO po polsku. 30.04.2026. 25:18 Min.. Verfügbar bis 30.04.2027. COSMO. Von Maciej Wisniewski.
Niemcy z bliska. Dla kogo polski pomnik?
Stand:
Jaki powinien być pomnik polskich ofiar drugiej wojny światowej i dlaczego Niemcy potrzebują go bardziej niż Polacy? Rozmawiali o tym w Berlinie niemieccy i polscy historycy i dyrektorzy muzeów i badaczy zajmujących się kulturą pamięci z Niemiec i Polski.
Tymczasowy pomnik polskich ofiar w Berlinie
Spotkanie ekspertów w Berlinie towarzyszyło konkursowi na projekt pomnika polskich ofiar drugiej wojny światowej i niemieckiej okupacji.
Od kiedy bowiem przed miesiącem rozpisano konkurs na projekt pomnika, najważniejsze pytanie nie brzmi już, czy upamiętnić polskie ofiary nazistowskich zbrodni – ale jak to zrobić.
Chciałabym, żeby powstała opowieść, która będzie poruszać, a nie tylko informować mówiła podczas otwarcia konferencji minister kultury Marta Cienkowska
Tymczasowy pomnik polskich ofiar w Berlinie
Ta opowieść powinna również podkreślać niemiecką świadomość ogromu zbrodni dokonanych w Polsce, gdzie hitlerowska okupacja miała zupełnie inny wymiar terroru niż w innych krajach Europy – podkreślał minister stanu ds. kultury i mediów w Niemczech Wolfram Weimer.
Jest to odpowiedzialność, której musimy być świadomi podejmując kolejne konkretne kroki przy budowie pomnika. Przede wszystkim bowiem trzeba wiedzieć, co się wydarzyło, co zrobili naziści, a także zadbać o to, by ta wiedza była przekazywana kolejnym pokoleniom mówił niemiecki minister.
Czy jednak niemieckie społeczeństwo poparłoby budowę pomnika polskich ofiar?
Intuicja mi mówi, że większość Niemców wzruszyłaby ramionami z obojętnością lub protestując przeciwko tej koncepcji, dlatego, że ich zdaniem nie ma sensu 80 lat po wojnie uprawiać konkurencji ofiar niemieckiej narodowosocjalistycznej zbrodni mówił historyk prof. Robert Traba, długoletni szef CBH PAN w Berlinie.
Mimo zaangażowania intelektualistów, historyków i polityków, mimo debat w Bundestagu i decyzji izby o budowie pomnika polskich ofiar, tzw. Polendenkmal nigdy nie był w centrum zainteresowania opinii publicznej w Niemczech – przyznaje Andrea Genest – dyrektorka Miejsca Pamięci w dawnym obozie Ravensbrueck.
Jeśli chodzi o polski pomnik, to mam nadzieję, że zyska on szerokie poparcie społeczne, że ludzie go zaakceptują. Bo jak dotąd nie była to kwestia budząca zainteresowanie szerokiej opinii społecznej. Nie jestem w stu procentach pewna, czy sam pomnik oraz działania towarzyszące jego budowie mogą czegoś nauczyć, ale znaczenie pomnika jest bezsporne zaznaczyła.
A jednak polski pomnik ma też do spełnienia ważną funkcję edukacyjną. Bo niemieckie zbrodnie w Polsce w latach okupacji to biała plama nie tylko na mapie powojennych upamiętnień w Niemczech, ale również – a może przede wszystkim – w niemieckiej świadomości – mówiła minister Marta Cienkowska.
Dlatego to Niemcom, nie Polakom, bardziej potrzebny jest pomnik polskich ofiar – podkreślali uczestnicy konferencji. Także z jeszcze jednego powodu – zaznacza historyczka Katrin Steffen.
On jest potrzeby po to, by przeciwstawić się tym ludziom w niemieckim społeczeństwie, którzy chcą bagatelizować okres nazizmu mówi.
Czy pomnikowi uda się podjąć te wyzwania, pozostaje sprawą otwartą. Do 6 maja można zgłaszać chęć udziału w konkursie. Do końca roku ma zostać wybrany projekt, a w przyszłym roku ruszy budowa stałego pomnika polskich ofiar w Berlinie.
