Superbogati u Njemačkoj i na Zapadnom Balkanu

Većina ljudi zbog krize i inflacije ima osjećaj da imaju sve manje novca i da se trebaju fokusirati na štednju. Za to vrijeme superbogati su uspjeli umnožiti svoje bogatstvo. Kakvo je stanje u Njemačkoj, a kako u Regiji? Tko se bogati i na koji način? Odakle Njemačkoj stotine novih bogataša donosi Filip Slavković. Aleksandar Milošević s portala novaekonomija.rs objašnjava koja je razlika izmedju njemačkih i srpskih bogataša i može li Zapadni Balkan pratiti tempo financijskih velikana?

U Njemačkoj broj superbogatih ljudi brzo raste – 3900 ljudi sada posjeduje gotovo trećinu sve financijske imovine. Samo dvije zemlje na svijetu imaju više superbogatih ljudi od Njemačke.

Jeste li iznenadjeni?

Osim toga, brojevi pokazuju da će se trend bogaćenja nastaviti u idućih pet godina i da što je veće početno bogatstvo pojedinca, to je bio njihov veći financijski porast u protekloj godini.

Njemačka je zemlja bogatih, ali je i zemlja velikih razlika. Dok 1% najimućnijih posjeduje više od trećine ukupne imovine, gotovo polovica građana nema gotovo ništa. Broj milijunaša i superbogataša raste, ali imovina je sve neravnopravnije raspoređena. Koliko novca zapravo imaju Nijemci i zašto većina precjenjuje ili podcjenjuje svoj imovinski status?

Sa nama je Filip Slavković.

Kolega Filip Slavković je sa mnom u studiju. Filipe, danas pričamo o novcu – iako njemačka izreka lijepo kaže: „O novcu se ne govori, novac se ima“. Što kažu razne studije koje su se ovih poslednjih tjedana i mjeseci pojavile: koliko su Nijemci i Njemice bogati tj. da li je Njemačka zemlja bogataša?

Jeste, Majo, Nemačka jeste nacija bogatih ljudi i država u kojoj se nagomilao ogromni kapital čija vrednost svake godine sve više raste. To potvrđuju i poslednja analiza američke agencije Boston Konsalting Grup s kraja prošlog meseca, i studija koju je početkom prethodnog kvartala objavila Nemačka savezna banka, Bundesbank, kao i statistika koju je krajem prošle godine publikovala svetska humanitarna organizacija Oksfam. Mi ćemo sad da poređamo i uporedimo sve te brojke.

Možemo li za početak reći koliko novca i druge imovine ima, ili imamo, u Njemačkoj?

Sve ukupno je teško pobrojati ali na osnovu raspoloživih podataka građani Nemačke poseduju ukupno skoro 20 milijardi evra, tačnije: 23 milijarde dolara, jer se globalno sav kapital računa u američkoj valuti. Od toga 12 milijardi dolara otpada na vrednost nekretnina u vlasništvu Nemaca i Nemica dok je 11 milijardi u ušteđevini, akcijama na berzi ili se čuva negde u gotovom novcu. Nemačka spada u grupu od 20 najbogatijih država sveta. Konkretno mesto na kome se na toj listi nalazi menja se pomalo iz godine u godinu i zavisi, takođe, od načina na koji se bogatstvo meri.

Ekonomsko i financijsko stanje neke zemlje uglavnom se izražava tzv. BDP-om ili bruto domaćim proizvodom, Bruttoinlandsprodukt BIP, i to ili općom sumom ili obračunato po glavi stanovnika.

Osim toga obračunava se i prosto imovina, i prosečna ali i srednja vrednost zvana medijan. Dok prosečna plata u firmi, recimo, može izgledati visoka zbog samo nekoliko veoma visoko plaćenih radnika, medijan mesečnih primanja preciznije pokazuje koliko većina ljudi zaista zarađuje jer uzima u obzir npr. i broj onih s niskim primanjima. A da bi se dobila slika o tome koliko je kapital u društvu ravnomerno raspoređen tj. da li među platama postoje veće ili manje razlike koristi se tzv. gini indeks ili koeficijent, gde 100 označava apsolutnu neravnomernost, da se odredi stepen ravnomerne raspodele imovine. Većina bogatih država, Nemačka sa oko 80 ili SAD sa oko 85 npr, pokazuju relativno visoku neravnomernost u raspodeli imovine, dok one zemlje za koje se često vezuje dobar kvalitet života, Španija ili Grčka recimo, imaju gini-index od oko 70, a neke i još niže.

Ona najnovija spomenuta studija imovine, međutim, upravo ukazuje da raste broj izrazito bogatih.

U čitavom svetu je porastao tzv. broj super-bogatih odnosno ljudi koji imaju 100 miliona dolara ili više. Takvih je krajem 2024. bilo skoro 85.000, dok je krajem 2023. globalno bilo 73.000 tih super-bogatih ljudi. Najviše super-bogatašica i bogataša ima u Americi, njih 33.000, pa u Kini, gde ih je 9.200, i onda u Nemačkoj, gde ih ima 3.900; dok sa po oko 3.000 superbogatih slede Japan, Francuska i Kanada. Broj nemačkih superbotagašica i bogataša je pri tom za godinu dana porastao za 500 i oni to bogaćenje, ne samo ovde već i u čitavom svetu, pre svega mogu da zahvale snažnim rastom na gotovo svim velikim berzama na kojima se trguje akcijama. U Nemačkoj je inače porastao i broj „običnih“ bogatih odnosno ljudi koji imaju više od milion dolara. Sada je takvih ukupno 678.000 odnosno 65.000 više nego samo godinu dana ranije.

Dakle, skoro 4.000 ljudi u Njemačkoj posjeduje najmanje 100 miliona dolara, a gotovo 680.000 ima više od milion dolara u nekretninama, akcija, ušteđevini… A ukupno svih skoro 85 miliona poseduju oko 23 milijarde dolara odnosno nepunih 20 milijardi eura. To je puno novca.

I taj novac je, prema podacima Bundesbanke i Boston Konsaltning Grupe, dosta neravnomerno raspoređen. Oko deset odsto domaćinstava poseduje skoro polovinu ukupne imovine. Ali čak i unutar te grupe bogatih, razlike su ogromne: samo jedan odsto tih ljudi poseduje 35 procenata sve imovine – to su milijarderi kojih je u Nemačkoj 171 a broj jedan među njima, dakle najbogatiji Nemac, je Diter Švarc, osnivač i vlasnik Schwarz Gruppe čiji su deo npr. lanci supermarketa Lidl i Kaufland. Švarc navodno poseduje više od 48 milijardi dolara a slede ga preduzetnik i špediter Klaus-Mihael Kine (Kühne) sa više od 41 milijarde te, sa više od 34 milijarde dolara, proizvođač šrafova i drugih sličnih elemenata, Rajnhold Virt (Wüth). To je jedna strana nemačkog bogatstva.

Na drugoj strani su onda, pretpostavljam, oni građani koji su u usporedbi sa svim navedenim gotovo siromašni?

Da. Gotovo polovina stanovnika Nemačke ili ne poseduje ništa ili ima vrlo malo. To ne znači da nemaju prihode već da imaju tek manju ušteđevinu a da nemaju nekretnine niti ulažu u fondove. Tako skoro polovina nemačkih građana poseduje zajedno tek dva i po odsto kompletne imovine. Odnosno, mereno prema domaćinstvima, što to čini Savezna banka: 20 miliona domaćinstava ima ukupno osam odsto sve nemačke imovine. U Nemačkoj je više od 40 miliona domaćinstava a samo deset odsto njih poseduje polovinu ukupnog kapitala. Tu je sada, u obračunu Nemačke savezne banke, reč zaista samo o novcu, u gotovom ili na računima banaka ili u deonicama. I tog direktnog finansijskog kapitala u Nemačkoj je s krajem prošle godine bilo više od 9 biliona evra!

Devet biliona eura kapitala… A što kažu statistike o prihodima odnosno mjesečnim primanjima?

U primanja se računaju i plata i penzija i recimo kamate na štedne uloge ili dividende od akcija. Ako pogledamo samo mesečni lični dohodak zaposlenih, Savezna služba za statistiku je 2024. izračunala da je on iznosio u proseku 52.000 evra za godinu ili 4.300 evra mesečno, bruto. Ali koliko od toga neto ostane na računu u mnogome zavisi od visine poreza i drugih davanja tako da nekima neto bude uplaćena tek polovina dok drugima na račun legnu i tri četvrtine bruto-plate.

Naravno, prosijek nije isto što i medijan odnosno onaj mali broj ljudi sa visokim plaćama podiže prosek koji onda djeluje visoko -iako je mnogo zaposlenih koji zarađuju značajno manje od prosječne plaće.

Savezno ministarstvo finansija redovno objavljuje tabele mesečnih primanja prema kojima već oni sa prosečnim primanjima spadaju u viši platni stalež. Vrhunska primanja imaju oni koji za mesec zarađuju 23.000 evra dok niska primanja znače nepunih 1.800 a najniža jedva 1.200 evra. Zato ankete i pokazuje da građani, posebno u tzv. srednjem staležu, često pogrešno procenjuju svoj položaj na nacionalnoj lestvici primanja i imovine. S jedne strane se često precenjuje visina plate a s druge strane se nedovoljno visoko ocenjuje značaj sopstvene nekretnine jer, recimo, baka i deka koji su nekad izgradili kuću koja se sada nalazi u užoj zoni nekog grada verovatno jesu bogataši po nemačkim standardima jer im je nekretnina vredna više od milion evra iako penzije koje dobijaju možda donose samo par hiljada evra mesečno. I inače je za Nemačku specifično da je velika većina bogatih i super-bogatih svoje bogatstvo nasledila dok je samo četvrtina onih koju su bogatstvo stvorili osnivanjem novih kompanija. U drugim krajevima sveta je to drugačije.